De lening van de eeuw voor Jessa, een oplossing of een vlucht vooruit?

Hasselt keurt een lening van 180 miljoen voor Jessa Ziekenhuis goed. Hiermee jaagt de stad zich in een put van extra schulden, minstens tot 2099. De reden? De pensioenbom en het nieuwe gebouw van het ziekenhuis financieren. Complex dossier bij uitstek, waarvoor de gemeenteraad tegen de muur werd gezet. Hier een beetje uitleg en onze tussenkomst op de gemeenteraad van 24 maart.

Een beetje uitleg

Wat is de pensioenbom? Jessa Ziekenhuis kampt al jaren met een zwaar pensioenprobleem voor zijn statutair personeel. Dat heeft historische wortels: Salvator was vroeger een OCMW-ziekenhuis, en een deel van het personeel was statutair benoemd. Wie toen benoemd was en nog in dienst bleef, behield dat statuut. Hun pensioenen werden gefinancierd in een systeem van repartitie: de bijdragen van actieve statutairen hielpen mee om de pensioenen van gepensioneerden te betalen. Het probleem ontstond toen er steeds minder nieuwe statutairen bijkwamen. Op veel plaatsen verliep die afbouw geleidelijk. Maar bij Salvator stopte de instroom van nieuwe statutairen volledig na de fusie met Virga Jesse, dat geen openbaar ziekenhuis was. Omdat er geen nieuwe statutairen bijkwamen kwam de financiering van de pensioenen van de statutairen onder steeds grotere druk te staan. Voor lokale besturen is dat al meer dan twintig jaar een bekend probleem. De pensioenlasten stijgen, terwijl de basis om ze te financieren krimpt. Een structurele oplossing op hoger niveau is uitgebleven. Daardoor blijven steden en gemeenten met een steeds zwaardere factuur zitten. Die pensioenbom zet de lokale budgetten voor jaren onder druk en vormt mee de basis voor nieuwe besparingen en lokale belastingen.

Wat heeft de pensioenbom te maken met de financiering van het nieuwe gebouw van Jessa Ziekenhuis? De Vlaamse regering beloofde om een deel van het nieuwe gebouw van Jessa te financieren, op voorwaarde dat er een oplossing werd gevonden voor de financiering van de pensioenbom. De deadline om een akkoord hierover te vinden valt nu eind maart. De gemeenteraadsleden kregen op 14 maart de kredietovereenkomst met Jessa Ziekenhuis, waarmee Hasselt zijn toekomst aan de financiële situatie van het ziekenhuis bindt, zonder democratische controle. De overeenkomst was te nemen of te laten. De gemeenteraad werd feitelijk tegen de muur gezet, terwijl hij meerdere decennia een financiële impact op Hasselt zal hebben.

Onze tussenkomst op de gemeenteraad

Tussenkomst van Aurélie Decoene, fractieleider voor de PVDA in de gemeenteraad van Hasselt :

"In 2016 leerde ik de vakbondsploegen van Jessa in 2016 kennen. Prachtige geëngageerde mensen, die dag in dag uit hun collega’s bijstaan en verdedigen tegen de hoge werkdruk. Ze waren toen al ongerust over de vraag: hoe gaat het ziekenhuis de pensioenen van onze statutaire collega’s betalen? Ze hebben heel lang moeten wachten om een antwoord te krijgen.

Toen ik hen vorige week belde over de kredietovereenkomst tussen stad Hasselt en Jessa, wisten ze niet dat er een akkoord was. Opmerkelijk genoeg werden ze op geen enkele manier in de discussies betrokken, terwijl de werknemers van Jessa op de eerste lijn zullen staan om de kosten van het nieuwe gebouw te dragen. Maar het is ook duidelijk: ze zijn opgelucht dat er hulp komt en dat er een akkoord is.

Ik had het liefst willen zeggen: ze zijn opgelucht dat er een oplossing is. De vraag is natuurlijk of we het akkoord een echte oplossing kunnen noemen. De hoge bedragen doen de alarmbellen afgaan. Het lijkt precies een vlucht vooruit. De gemeentelijke financiën worden overal in België geduwd in een onvoorstelbare chaos, veroorzaakt door de federale overheid.

"Deze lening van 180 miljoen euro is op niveau van de stad de financiële beslissing van deze eeuw", aldus meneer de burgemeester. Het dossier zit vol onzekerheden, dat zegt u ook, meneer de burgemeester.

En het is niet de enige reden om zich zorgen te maken : niet alleen bij Jessa is er statutair personeel, maar ook bij de stad en het OCMW. En ook voor hun pensioen moet er geld bijeengeraapt worden. Zo gaan we deze legislatuur samen 65 miljoen euro aan koopsommen storten bij Ethias. Dit is de eerste keer dat de begroting zulke koopsommen bevat. Die worden meteen de grootste investering van de hele legislatuur. Het probleem is: dat geld hebben we niet. Daarvoor gaan we dus nieuwe schulden aangaan. Zo zal de schuld van Hasselt deze legislatuur bijna evenveel stijgen als ze in de vorige legislatuur was gedaald. We gaan van ongeveer –50 miljoen naar +40 miljoen euro aan schulden. Dit is een opvallende bocht. En het is maar een begin.

Het gevolg van beide dossiers is voor iedereen hier al duidelijk: Hasselt zal de komende de-cen-nia minder kunnen investeren in de jeugd, mobiliteit of betaalbaar wonen, minder kunnen investeren in groen in de stad of in de strijd tegen armoede.

De vraag is: moet het zo zijn ? Onze antwoord met de PVDA is: neen, het moet niet zo zijn. De lokale besturen in de financiële problemen duwen, is een politieke beslissing van bovenaf.

In veel gemeenten levert het discussie op. En de reden is simpel: ze kunnen gewoon niet betalen. In Turnhout – waar de N-VA ook in het bestuur zit –, vragen ze uitdrukkelijk dat de overheid tussenkomt. Stad Genk stapt zelf samen met 21 andere gemeenten naar het Grondwettelijk Hof om extra financiering van de federale regering op te eisen.

Maar in Hasselt is er geen sprake van de regering aan te spreken. De logica is: "Laat de andere gemeenten maar schreeuwen, hier in Hasselt trekken we ons plan wel". Ik zie hier twee redenen voor: 1) Hasselt is nog relatief welvarend, 2) onze burgemeester was vorig jaar nog interim-voorzitter van de N-VA. Dit is voor Hasselt geen cadeau aangezien hij de allerlaatste is die het beleid van Mr De Wever of Mr Diependaele in vraag zal stellen.

En dus duwen we ons in massale nieuwe schulden. Wat wil dit concreet zeggen? We schuiven letterlijk de factuur op naar later en doen alsof de bewoners het niet te hard gaan voelen. Terwijl iedereen ook weet dat dit een leugen is.

De grote financiële druk bij Jessa komt trouwens niet alleen van de pensioenbom van de statutairen, maar ook van de grote inspanningen die ze moeten doen om hun nieuwe gebouw te financieren. Het personeel voelt het al jaren, en het gaat nog toenemen. Dit is ook een ernstig probleem: waarom moet een ziekenhuis zelf betalen voor een nieuw gebouw ? Niemand verwacht dat een school dit doet. Ook voor een ziekenhuis zou het niet moeten. Op het einde van de rit zijn het de patiënten en het personeel die de factuur betalen. Terwijl de artsen de eer hebben om te "investeren" in het nieuwe gebouw, en hopen dat ze in de toekomst een mooie return-on-investment zullen hebben, dixit ook meneer de burgemeester.

Ons standpunt: de breedste schouders moeten de zwaarste lasten dragen. Maar de breedste schouders zijn op lokaal niveau niet aanspreekbaar. Alleen de federale overheid kan het geld halen waar het zit. Opnieuw, het is een bewuste politieke keuze om het niet te doen.

Uit respect voor het personeel van Jessa, zullen we niet tegen dit akkoord stemmen. Ze verdienen uiteraard een oplossing. Maar we kunnen als PVDA niet instemmen met deze vlucht vooruit. We zullen ons bij de stemming dus ook onthouden."